Wat is het verschil tussen een dakraam met handgreep boven of onder?

Bij het kiezen van een dakraam kijk je eerst naar de afmetingen en de hoeveelheid daglicht. Toch maakt de plek van de handgreep een groot verschil. Bij sommige ramen zit die bovenaan, bij andere onderaan. Welke bediening prettig werkt, hangt vooral af van de hoogte waarop het raam in het dak wordt geplaatst. Een handgreep die op papier gemakkelijk bereikbaar lijkt, kan in de praktijk onhandig zitten. Daarom is het verstandig om daar vóór de montage rekening mee te houden.

Hoe werkt een dakraam met boven- of onderbediening?

Bij bovenbediening zit de handgreep aan de bovenkant van het raam. Je reikt omhoog, trekt de greep naar je toe en opent het raam. Om het te sluiten, beweeg je het raam terug en druk je de handgreep vast. Bij onderbediening zit de greep aan de onderzijde. Je pakt hem lager vast en duwt het raam open of trekt het weer dicht.

Het verschil merk je vooral aan de beweging die je maakt. Bij een laag geplaatst dakraam is de bovenste handgreep vaak goed bereikbaar, terwijl een onderste handgreep bij een hoger geplaatst raam prettiger kan zijn. Dat betekent niet dat de plaats van de handgreep bepaalt hoe het raam scharniert. Een tuimelvenster draait om een as in het midden van het raam. Een uitzettuimelvenster kan daarnaast naar buiten uitzwaaien via scharnieren aan de bovenzijde. De uitvoering verschilt per model.

Wanneer is een handgreep aan de bovenkant handig?

Een handgreep aan de bovenkant is vooral praktisch wanneer het dakraam vrij laag in het schuine dak zit. Je kunt de greep dan zonder moeite bereiken, ook bij dagelijks gebruik, en hoeft niet diep te bukken om het raam te openen. Dat is prettig in een slaapkamer, bijvoorbeeld wanneer je voor het slapengaan nog even wilt ventileren.

Ook op een zolder met een laag knieschot kan bovenbediening goed uitkomen. Het raam begint daar vaak dichter bij de vloer, waardoor een handgreep aan de onderkant juist erg laag zou zitten. Met de bediening bovenaan maak je een natuurlijkere beweging vanuit een staande houding.

Er is wel een grens. Als het raam groot is of de bovenrand ver omhoog komt, moet je alsnog reiken. Controleer daarom niet alleen de hoogte van de onderkant, maar vooral of je de greep gemakkelijk kunt pakken.

Wanneer kun je beter kiezen voor een handgreep aan de onderkant?

Een handgreep aan de onderkant is vaak handiger als het dakraam wat hoger in het dak wordt geplaatst. De onderrand bevindt zich dan op een hoogte waarop je de greep vanuit een normale staande houding kunt vastpakken. Bij bovenbediening zou je je armen verder moeten uitstrekken of op je tenen moeten staan.

Onderbediening kan bijvoorbeeld prettig zijn op een zolder met een hoog knieschot. Ook in een werkkamer of op een overloop waar het raam boven een hoge wand begint, kan de lagere handgreep goed uitkomen. Je hoeft dan niet telkens boven je hoofd te reiken om frisse lucht binnen te laten.

Let wel op de afstand tot het raam. Als je door een diep kozijn of een schuin plafond ver naar voren moet leunen, is ook een handgreep onderaan niet vanzelf goed bereikbaar. Probeer de beweging daarom vooraf uit.

Hoe beïnvloedt de plaatsingshoogte de keuze?

De montagehoogte bepaalt niet alleen hoeveel uitzicht je hebt, maar ook of je het raam prettig kunt bedienen. Kijk daarom verder dan de afstand tussen de vloer en de onderkant van het kozijn. Bij een groot raam kan de handgreep aan de bovenkant namelijk een flink stuk hoger zitten dan je verwacht.

Let bij het bepalen van de juiste hoogte op deze punten:

• Lichaamslengte: de kleinste persoon die het raam regelmatig gebruikt, moet de handgreep zonder rekken kunnen bereiken.
• Zicht naar buiten: bij een lager geplaatst raam kun je vaak ook zittend naar buiten kijken. Een hogere plaatsing kan het uitzicht beperken.
• Bewegingsruimte: je moet de greep kunnen vastpakken en het raam in één vloeiende beweging openen en sluiten, zonder ongemakkelijk te bukken of te leunen.
• Dagelijks gebruik: een raam dat je vaak opent om te ventileren, vraagt om een beter bereikbare bediening dan een raam dat meestal dicht blijft.

Maak vóór de montage een markering op de schuine wand voor de geplande handgreephoogte. Zo merk je sneller of de gekozen positie in de praktijk werkt.

Welke invloed hebben de dakhelling en het knieschot?

De dakhelling en de hoogte van het knieschot bepalen hoeveel ruimte er is om een raam op een bereikbare plek te plaatsen. Bij een steil dak loopt het dakvlak snel omhoog. Daardoor kan de bovenste handgreep hoog uitkomen, als de onderrand van het raam niet ver boven de vloer zit. Bij een flauwere dakhelling verandert die hoogte minder snel.

Het knieschot maakt verschil. Stel dat je twee zolderkamers hebt met hetzelfde raam. In de eerste kamer begint het schuine dak vlak boven de vloer. Daar kan bovenbediening prettig zijn, omdat je de handgreep goed bereikt. In de tweede kamer staat onder het dakvlak een hoge knieschotwand. Het raam komt daardoor hoger te zitten en een handgreep aan de onderkant kan handiger zijn.

Wat als er meubels onder het dakraam staan?

Meubels onder het dakraam kunnen de bediening lastiger maken. Zelfs als je de handgreep kunt aanraken, heb je voldoende ruimte nodig om het raam te openen. Vooral deze situaties verdienen aandacht:

• Bureau: bij een diep werkblad moet je ver vooroverleunen om de handgreep te pakken.
• Bed: staat het bed direct onder het raam, dan moet je mogelijk op het matras knielen.
• Kast: een hoge kast kan de handgreep afschermen of de openingsbeweging hinderen.

Controleer daarom vooraf of je het raam vanuit een normale houding kunt bedienen. Houd ook rekening met een eventuele andere meubelindeling in de toekomst.

Wat als je de handgreep moeilijk kunt bereiken?

Zit de handgreep buiten handbereik, dan kan een bedieningsstang helpen om het raam toch te openen. Bij een hoog geplaatst raam dat je dagelijks gebruikt, is een elektrisch dakraam vaak praktischer. Controleer vóór de montage of je de bediening goed kunt bereiken. Zo voorkom je dat openen onnodig lastig wordt.