Een dakraam tussen de gordingen plaatsen: wat bepaalt de mogelijke breedte?

Wil je een dakraam tussen de gordingen plaatsen, dan lijkt de beschikbare ruimte op het eerste gezicht bepalend voor de maximale breedte. Toch zit het iets ingewikkelder. Niet alleen de afstand tussen de gordingen speelt een rol, maar ook de positie van sporen of kepers, de benodigde sparingsmaat en de opbouw van het dak. In dit artikel lees je welke factoren bepalen hoe breed een dakraam kan zijn en wanneer een aanpassing aan de dakconstructie nodig is.

Wat zijn gordingen en welke rol spelen ze in het dak?

Gordingen zijn horizontale balken die van de ene naar de andere zijde van het dak lopen en een belangrijk deel van het dak dragen. Bij een gordingendak rusten sporen, dakbeschot en de verdere dakopbouw op deze balken. Andere dakconstructies, zoals een sporenkap, zijn anders opgebouwd en verdelen de krachten op een andere manier.

De positie van de gordingen is daarom belangrijk bij het bepalen waar een dakraam kan komen. Omdat gordingen onderdeel zijn van de dragende dakconstructie, kun je ze niet zomaar verplaatsen, inkorten of doorzagen. Bij het kiezen van de plaats en breedte van een dakraam moet je dus altijd rekening houden met de bestaande constructie.

De afstand tussen de gordingen bepaalt niet direct de breedte

De vrije ruimte tussen twee gordingen zegt niet automatisch hoe breed een dakraam kan worden. Een dak bestaat namelijk uit meerdere constructiedelen. Naast de horizontale gordingen kunnen er ook sporen of kepers aanwezig zijn die van de nok naar de dakvoet lopen. Juist deze onderdelen kunnen bepalend zijn voor de beschikbare ruimte voor de dakraamopening.

Daarom is het belangrijk om eerst goed te bekijken welke balken en andere constructiedelen op de gewenste plek aanwezig zijn. Een dakraam kan soms prima tussen twee gordingen passen, terwijl een spoor of keper alsnog in de weg zit. Pas als duidelijk is welke onderdelen de sparing begrenzen, kun je bepalen welke breedte zonder ingrijpende aanpassingen mogelijk is.

Hoeveel ruimte heeft een dakraam rondom nodig?

Bij het bepalen van de juiste maat kijk je niet alleen naar de buitenmaat van het dakraam, maar vooral naar de benodigde sparingsmaat. De sparing is de opening die in het dak wordt gemaakt en is meestal iets groter dan het kozijn zelf. Die extra ruimte is nodig om het dakraam goed te kunnen stellen en monteren.

Rondom het kozijn moet bovendien voldoende ruimte overblijven voor isolatie, een waterdichte aansluiting en de binnenafwerking. Ook de aftimmering aan de binnenzijde vraagt ruimte. Daarom is een beschikbare opening van bijvoorbeeld exact dezelfde breedte als het dakraam in de praktijk meestal niet voldoende.

Welke standaardbreedtes van dakramen zijn er?

Dakramen zijn verkrijgbaar in verschillende standaardbreedtes en hoogtes. Veelvoorkomende breedtes zijn bijvoorbeeld:

• 55 cm
• 66 cm
• 78 cm
• 94 cm
• 114 cm

De exacte maten verschillen per merk en productlijn. Tuimelvensters zijn meestal in meerdere standaardmaten verkrijgbaar. Daardoor is er vaak een formaat dat goed past binnen de bestaande dakconstructie.

Wil je twee dakramen naast elkaar plaatsen als horizontaal duo, dan telt niet alleen de breedte van beide ramen mee. Ook de benodigde tussenruimte en de aansluiting tussen de dakramen bepalen hoeveel plek er in totaal nodig is.

Een standaardmaat is meestal praktischer dan de constructie aanpassen voor slechts enkele centimeters extra breedte. Kozijn, gootstukken en andere onderdelen zijn direct op deze maten afgestemd, waardoor de montage eenvoudiger blijft en onnodige constructieve aanpassingen kunnen worden voorkomen.

Wat als een dakraam breder is dan de beschikbare ruimte?

Als een spoor, keper of ander constructiedeel door de geplande dakraamopening loopt, kan het nodig zijn om de draagconstructie aan te passen. Bij sporen of kepers gebeurt dat soms met een raveelconstructie. Daarbij worden de krachten van het onderbroken deel via extra balken overgebracht naar de omliggende constructie.

Zo’n aanpassing moet altijd constructief worden beoordeeld. Dragende delen vangen immers een deel van het gewicht en de krachten van het dak op. Een gording mag daarom niet zomaar worden doorgezaagd, ingekort of verwijderd om ruimte te maken voor een breder dakraam. In zulke situaties is beoordeling door een vakman of constructeur verstandig.

De positie van het dakraam kan verschil maken

Soms maakt een kleine verschuiving al verschil in de maat die mogelijk is. Door het dakraam enkele centimeters naar links, rechts, hoger of lager te plaatsen, kan het bijvoorbeeld net tussen aanwezige sporen, kepers of andere constructiedelen passen. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met panlatten, tengels, dakpannen en de verdere indeling van het dak.

Kijk daarnaast niet alleen naar de buitenzijde. Ook binnen spelen de positie van het dakraam, de gewenste zichtlijn, de stahoogte en de plaats van de aftimmering een rol. Een iets andere positie kan daardoor niet alleen constructief handiger zijn, maar ook zorgen voor een prettiger resultaat in de ruimte.

Dakopbouw en isolatie beïnvloeden de beschikbare maat

Niet ieder dak is hetzelfde opgebouwd. Oudere daken bestaan vaak uit dakbeschot, panlatten en dakpannen, terwijl moderne en gerenoveerde daken meestal ook folie en dikkere isolatie bevatten. Die extra dakdikte verandert niet automatisch de maximale breedte van het dakraam, maar heeft wel invloed op de montage, de isolerende aansluiting rond het kozijn en de afwerking aan de binnenzijde. Bij renovatiedaken is het daarom belangrijk om vooraf goed te controleren welke montagewijze en aansluitmaterialen nodig zijn.

Hoe bepaal je vooraf welke breedte mogelijk is?

Wil je vooraf bepalen welke breedte past, kijk dan niet alleen naar de zichtbare afstand tussen twee balken. De complete dakconstructie en de benodigde sparingsmaat zijn minstens zo belangrijk. Ga daarom als volgt te werk:

• Bekijk de dakconstructie aan de binnenzijde en bepaal waar de gordingen, sporen en kepers lopen.
• Meet zowel de vrije ruimte als de hart-op-hartafstand tussen de constructiedelen.
• Controleer welke balken een dragende functie hebben en dus niet zomaar aangepast kunnen worden.
• Zoek de benodigde sparingsmaat op van het gewenste dakraam, bijvoorbeeld van een uitzettuimelvenster.
• Bepaal vervolgens of het raam binnen de bestaande constructie past of dat er constructieve aanpassingen nodig zijn.

Alleen de afstand tussen twee zichtbare balken opmeten geeft dus niet altijd een betrouwbaar antwoord. Door ook naar de sparingsmaat, dakopbouw en dragende delen te kijken, krijg je een veel beter beeld van de dakraambreedte die daadwerkelijk mogelijk is.